شما اینجا هستید | 

کپر و کپرنشینی در ایران

87
1
0
کپر و کپرنشینی در ایران،معماری،ساختمان، فقر ، فرهنگ ، سازانو

 

کَپَر نام گونه‌ای اقامتگاه سایه‌بانی در جنوب ایران و از جمله منطقه شهرستان بستک و مناطق گرم در غرب استان هرمزگان است. مردمان کوخرد و بخش کوخرد و روستاهای توابع و مناطق مجاور برای استراحت روزانه خود کپر می‌ساختند، مخصوصاً آنهایی که در فصل تابستان و گرما به پشت رودخانه می‌رفتند و در نخلستانهای خودشان در موسم ثمر نخل چند ماه در آنجا می‌ماندند، چند کپر می‌ساختند یکی برای نشستن در سایهٔ آن، دیگری برای سایه‌بان ظرف آب، و دیگری برای مطبخ، همچنین در کنار زمینهای کشاورزی خود و حتی به علت کمبود درآمد جهت ساخت خانه و منزل برای نشیمن و زندگی درآن کپر می‌ساخته‌اند. کپر مانند سجم است اما از سجم بلندتر است، فقط اختلاف در استعمال آن این است که سجم به هنگام شب در روی «بالای» آن می‌خوابند، اما کپر در روز در سایه «زیر» آن می‌نشینند.

 

 

کپر و کپرنشینی در ایران،فقر،فرهنگ،معماری،ساختمان،سازانو

 

کپر از تنه نخل «مُوغ» و شاخه و برگ آن ساخته می‌شود. ۴ عدد تنه درخت خرما «نخل» ساقط شده درخت نخل را در زمین جا می‌دهند و در بین ۴ ساقه که به شکل مربع یا مستطیل به زمین کرده شده شاخه‌های درخت نخل قرار می‌دهند و به‌وسیله درانی «طناب» به همدیگر می‌بافند و در بالای واطراف آن با سِونِد می‌پوشاندند، که بدینصورت یک کپر برای ایجاد سایه و گذاشتن وسایل خود در سایه و استراحت کردن به وجود می‌آید.

 


 

کپرنشینی واقعیتی انکار نشدنی در جنوب استان کرمان است، هر چند که بارها جشن پایان کپرنشینی در جنوب کرمان برپا شده‌ اما هنوز هم هستند روستاهایی که مردمانش در کپرهای ساخته شده از شاخ و برگ درختان زندگی می کنند.طبق آمار بنیاد مسکن استان کرمان از ابتدای اجرای طرح کپر زدایی در استان کرمان 140 هزار واحد مسکونی روستایی احداث شده اما گزارش‌های میدانی همچنان از وجود روستاهای کپری و مردم محروم در این روستاها در جنوب استان کرمان حکایت دارد.

 

کپرنشینی، نماد فرهنگی یا نماد فقر

 

اما آنچه که این روزها مکررا به آن پرداخته می‌شود این است که کپر نشینی به عنوان نمادی از فرهنگ جنوب کرمان محسوب می‌شود و حذف کپرها به نوعی دخالت در فرهنگ بومی منطقه عنوان می‌شود،استان کرمان مملو از خرده فرهنگ‌های مختلف است که هر یک از فرهنگها و آداب و رسوم خاص خود بهره می‌برند از لر و ترک گرفته تا بلوچ و فارس در این میان جنوب استان کرمان دارای فرهنگ خاص و غنی است که شرایط خاص فرهنگی و اجتماعی خود را دارد. فرهنگ و آداب و رسوم این مردم بسیار غنی و دارای پیشنیه تاریخی قابل توجه است که این امر را می‌توان از آثار به جا مانده از گذشته جستجو کرد اما کپر نشینی به دلیل محرومیت ها و کمبودهای مردم در راستای استفاده از صالح در کنار شرایط خاص اقلیمی روی داده است در واقع اگر این مردم از امکانات مطلوب برخوردار بودند امروز به کپر نشینی روی نمی آوردند.

 

 

 

 

 

محرومان جنوب کرمان به اجبار کپرنشین شده‌اند

 

هر جامعه‌ای سعی می‌کند از امکانات در دسترس برای حل مشکل استفاده کند شاید به مرور زمان استفاده از کپر برای مردم عادت شده باشد اما جزو رسوم و آداب مردم نیست.با اشاره به جمعیت بالای خانوارها در جنوب کرمان و گرمای بیش از حد هوا به همراه رطوبت و شرجی بودن اقلیم منطقه در چنین شرایطی مردم سعی می کنند همچنان از کپر به عنوان جزئی از سازه محل زندگی خود بهره ببرند ضمن اینکه خشکسالی و کمبود آب و مهاجرت‌های پی در پی نیز دلیلی دیگر بر استفاده مداوم از کپرها است.

 

 

 

 

طرح‌های کپرزدایی باید ادامه یابد

 

در حال حاضر نیز شهرنشینان در استان‌های مختلف نیز با الگو گرفتن از این کپرها آلاچیق احداث می‌کنند که جنبه رفاهی و تفریحی دارد و نباید اینگونه استنباط شود که حالا عده ای در کنار خانه هاشان از کپر استفاده می‌کنند یعنی ساخت و ساز مسکن در جنوب کرمان اشتباه بوده است بلکه این مهم اهمیت دارد و باید طرح کپر زدایی در جنوب کرمان کامل اجرا و تمام شود.

 

 

توانمندی کپرنشینان باید در دستور کار باشد

 

مدیرکل کمیته امداد استان کرمان نیز اظهارداشت: در جنوب استان کرمان طرحهای محرومیت‌زدایی با جدیدت دنبال می‌شود و در گذشته نیز اقدامات زیادی در راستای رفع محرومیت در شهرستانهای جنوبی کرمان صورت گرفته و این سیاست‌ها ادامه دارد.وحید میرزایی افزود: در سال جاری پنج هزار واحد مسکونی در چارچوب طرح کپرزدایی به بهره‌برداری رسید و این نشان از عزم کمیته امداد در راستای اجرای کامل طرح و محرومیت‌زدایی در منطقه دارد.میرزایی در خصوص کپرزدایی  گفت: باید محرومیت‌زدایی در منطقه صورت گیرد و طبق پژوهشهایی که انجام داده ایم کپر نشینی جزو فرهنگ مردم بومی است و باید در نوع ساخت این کپرها و بهبود وضعیت زندگی در آنها اقدام شود اما نباید در نوع ساخت سازه تجدید نظر شود.

 

ساخت ترکیبی از خانه و کپر باید در دستور کار باشد

 

وی تصریح کرد: کپرزدایی در استان کرمان رویکرد مثبتی نیست بلکه باید ارتقا زندگی و رفاه مردم در دستور کار باشد و در راستای توانمندی مردم حرکت کنیم.وی ادامه داد: مردم نیز به استفاده از کپر اقبال دارند و باید ترکیبی از در ساخت سازه‌ها به کار روند که مطابق با عادات و نیازهای اقلیمی و مردم منطقه باشد.مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی نیز در گفتگویی از احداث 140 هزار واحد مسکن روستایی در شهرستانهای مختلف استان کرمان خبر داد و گفت: اکثر این وادحهای روستایی به مردم تحویل داده شده است و ساخت و سازهای همچنان ادامه دارد.

 

 

گردآوری :سازانو /منبع خبرگزاری مهر